COLOFON

Alternatieve Toekomstvisie Enschede

Afstudeerproject
Ruimtelijke Ordening & Planologie
Saxion Hogeschool IJselland, Deventer

© 2002/2003 Robin Wessels
Enschede, Nederland
E-mail: robin [at] imzadi [punt] nl
Internet: www.imzadi.nl/Enschede

Voor het maken van verschillende kaarten in dit rapport is gebruik gemaakt van topografisch kaartmateriaal, © Topografische Dienst, Emmen

VOORWOORD

Voor U ligt de Alternatieve Toekomstvisie Enschede. Een visie waarin ik probeer een alternatief te bieden voor de ‘uitbreidingsdrift’ die speelt binnen de gemeente Enschede.
Als geboren en getogen Enschedeër voel ik me sterk verbonden met de stad en de regio. Iedere keer als er weer een stukje buitengebied wordt opgeofferd voor de zoveelste uitbreidingswijk of bedrijventerrein vind ik, en velen met mij, dit een grote zonde. Vooral omdat er binnen het stedelijk gebied van Enschede nog vele mogelijkheden liggen om nieuwe woningen en bedrijven te bouwen.
Ik hoop met dit rapport aan te kunnen tonen dat nieuwe uitbreidingen, in ieder geval voor de komende decennia, onnodig zijn zodat het unieke en waardvolle Twentse landschap kan worden gespaard voor de huidige en toekomstige generaties.

Deze visie is het eindverslag van mijn afstudeerproject voor de studie Ruimtelijke Ordening en Planologie die ik heb gevolgd aan de Saxion Hogeschool IJselland te Deventer.

Robin Wessels,
Enschede, Januari 2003

SAMENVATTING

De Alternatieve Toekomstvisie geeft een nieuwe kijk op de ontwikkelingsmogelijkheden van Enschede. In tegenstelling tot de gemeentelijke plannen, waarin wordt uitgegaan van een aantal grote uitbreidingslocaties, laat de Alternatieve Toekomstvisie zien dat er in de bestaande stad meer dan genoeg ruimte is om jarenlang te kunnen voorzien in de behoefte voor (nieuwe) woon- en werklocaties.

Enschede is ontstaan uit een nederzetting op de grens tussen de bisdommen Utrecht en Münster, is in de negentiende eeuw groot geworden door de textielindustrie en, na de inéénstorting van deze industrie in de tweede helft van de twintigste eeuw uitgegroeid tot één van de grotere steden van Nederland met een (boven-)regionale betekenis op o.a. de terreinen cultuur, onderwijs, medische voorzieningen en detailhandel.
In de ruimtelijke structuur is deze geschiedenis nog duidelijk terug te vinden. De radiale wegenstructuur, de vele binnenstedelijke herstructureringsprojecten op terreinen waar vroeger de textielfabrieken stonden, de parken en landgoederen, de stedelijke structuur van lobben en groene wiggen: allemaal kenmerken die herinneren aan de geschiedenis die Enschede heeft doorlopen. Deze aspecten vormen, samen met een aantal andere typisch Enschedese kenmerken, de ‘karakteristiek’ van de stad. Deze karakteristiek dient als uitgangspunt voor de gewenste toekomstige ontwikkelingen. Door het gebruiken en benadrukken van de karakteristieke eigenschappen krijgt Enschede een duidelijke eigen identiteit waarmee Enschede zich kan onderscheiden van andere steden. Dit is goed voor het imago, voor de concurrentieverhoudingen en vooral ook voor de band die bewoners met de stad voelen.
De Alternatieve Toekomstvisie geeft, op basis van de karakteristiek, aan hoe Enschede zich de komende decennia zou moeten ontwikkelen: gebruik makend van de bestaande infrastructuur kunnen een aantal stedelijke knoppunten worden ontwikkeld waar wonen, werken en recreëren in hoge dichtheid worden gemengd. Daarnaast is er echter, ook in de bestaande stad, ruimte voor o.a. vrije kavels, stadsvilla’s en nieuwe parken.

Bij de invulling van de mogelijke ontwikkelingslocaties, waarvan Enschede er vele heeft, wordt gekeken naar de behoefte die er is op zowel de woning- en bedrijvenmarkt. Er zullen bijvoorbeeld woningen worden gebouwd voor de rijkere mensen die in nabijheid van de stedelijke voorzieningen willen wonen, maar ook voor jongeren, ouderen, starters en doorstromers, zowel in een stedelijke als in een groenere sfeer.

Om te laten zien wat de Alternatieve Toekomstvisie nou in de praktijk betekent is er voor het gebied rond de Zuiderval een nadere uitwerking gemaakt. De algemene uitgangspunten van de Alternatieve Toekomstvisie worden hier toegepast op de locatie, waardoor er een structuur schets kan worden opgesteld die aangeeft hoe de Zuiderval optimaal kan worden ontwikkeld.
Op basis van deze structuurschets, en een stedenbouwkundige uitwerking, blijkt dat er in en rond de Zuiderval ruimte is voor ruim 3000 woningen, 300.000 m2 kantoren, 125.000 m2 bedrijven en 160.000 m2 commerciële dienstverlening en voorzieningen. Dit is drie tot vijf keer meer dan in het stedenbouwkundig plan dat de gemeente heeft opgesteld voor de Zuiderval. Ondanks de veel hogere dichtheden in de Alternatieve Toekomstvisie is er ook hier ruimte voor groen, waaronder een nieuw te vormen wijkpark.

Indien ook andere binnenstedelijke locaties worden ontwikkeld volgens de uitgangspunten van de Alternatieve Toekomstvisie dan kan de gewenste productie van woningen en bedrijven tot 2020 ruim binnen de bestaande stedelijke grenzen plaatsvinden. Nieuwe uitbreidingslocaties zijn, in ieder geval de komende decennia dan ook niet nodig!

INHOUDSOPGAVE

  1. Inleiding
    1. Aanleiding
    2. Onderzoeksopzet
    3. Situatieschets
    4. Ruimtelijk beleid
  2. Historie
    1. Inleiding
    2. Historie
  3. Huidige situatie
    1. Inleiding
    2. Groen-blauwe structuur
    3. Stedelijke structuur
  4. Karakteristiek
    1. Inleiding
    2. Karakteristiek van Enschede
    3. Uitgangspunten Visie
  5. Alternatieve Toekomstvisie
    1. Inleiding
    2. Alternatieve Toekomstvisie
  6. Vraag & Aanbod
    1. Inleiding
    2. Woningmarkt
    3. Bedrijvenmarkt
    4. Mogelijke inbreidingslocaties
    5. Samenvatting
  7. Uitwerking
    1. Inleiding
    2. Het uitwerkingsgebied
    3. Structuurschets
    4. Invulling uitwerkingsgebied
    5. Doorvertaling naar overige locaties
  8. Conclusies & Aanbevelingen
    1. Conclusies
    2. Aanbevelingen